Vrijwel iedere organisatie noemt vertrouwen als een van haar belangrijkste kernwaarden. Toch blijkt juist vertrouwen in de praktijk vaak een van de meest kwetsbare onderdelen van een organisatiecultuur. Tijdens gesprekken met ondernemers, leidinggevenden en teams horen wij regelmatig dat mensen behoefte hebben aan meer openheid, betere samenwerking en een cultuur waarin collega’s elkaar durven aan te spreken. Opvallend genoeg wordt daarbij vaak gezocht naar manieren om het vertrouwen tussen medewerkers te vergroten, terwijl de werkelijke vraag meestal ergens anders ligt.
Vertrouwen laat zich namelijk niet organiseren of afdwingen. Het ontstaat niet doordat we met elkaar afspreken dat we elkaar voortaan meer gaan vertrouwen. Vertrouwen groeit wanneer mensen, dag in dag uit, ervaren dat woorden en daden met elkaar in overeenstemming zijn. Het is geen afspraak, maar een ervaring. En juist daarom begint vertrouwen veel dichter bij onszelf dan we vaak denken.
Er is nog een reden waarom vertrouwen zo’n bepalende rol speelt binnen organisaties. Vertrouwen begint namelijk niet bij de ander, maar altijd bij jezelf. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar in de praktijk vraagt het om moed en zelfreflectie. We verwachten vaak dat collega’s opener communiceren, dat medewerkers meer verantwoordelijkheid nemen of dat teams elkaar vaker aanspreken. De vraag is echter of wij zelf iedere dag het gedrag laten zien dat we van anderen verlangen.
Wie vertrouwen wil ontvangen, zal eerst bereid moeten zijn vertrouwen te geven. Wie openheid verwacht, zal zelf kwetsbaarheid moeten durven tonen. Wie wil dat medewerkers eigenaarschap nemen, zal ruimte moeten geven om keuzes te maken, fouten te maken en daarvan te leren. En wie verlangt naar een cultuur waarin mensen elkaar eerlijk aanspreken, zal zelf het goede voorbeeld moeten geven door feedback niet alleen te geven, maar ook zichtbaar te ontvangen.
Juist daar begint leiderschap. Niet bij het beïnvloeden van anderen, maar bij het kritisch onderzoeken van je eigen gedrag. Organisatiecultuur is immers niets anders dan de optelsom van het gedrag dat iedere dag wordt voorgedaan, beloond en geaccepteerd. Leidinggevenden, ondernemers en directies hebben daarin een bijzondere verantwoordelijkheid. Niet omdat zij belangrijker zijn dan anderen, maar omdat hun gedrag een buitenproportionele invloed heeft op wat binnen een organisatie als ‘normaal’ wordt ervaren.
Daarom geloven wij dat iedere cultuurverandering begint met een persoonlijke vraag:ben ik zelf het voorbeeld van de cultuur die ik graag zou willen zien? Pas wanneer je die vraag eerlijk met ‘ja’ kunt beantwoorden, ontstaat het morele gezag om dezelfde houding en hetzelfde gedrag ook van anderen te verwachten. Wie de organisatie wil veranderen, zal dus allereerst bereid moeten zijn zichzelf te ontwikkelen. Juist daar begint duurzame verandering.
(PROVOCATIEF) COACH, TRAINER, GUIDE, GROEIBEGELEIDER, MOTIVATOR EN ONDERNEMER